DOĞUŞTAN GAZETECİ: ŞİNASİ NAHİT BERKER

Sevgili ustamız Şinasi Nahit Berker, 76 yıllık inişli çıkışlı bir ömrü, 11 Şubat 1996 tarihinde İstanbul’da noktaladı. Onu yirmi beş yıl önce sonsuzluğa uğurladık…

Şinasi Nahit Berker, her şeye mizah penceresinden bakan, dünya tatlısı bir gazeteciydi. Acılardan gülücükler üretmeyi adeta “yaşam felsefesi”ne dönüştürmüştü.

Şinasi Nahit Berker

O yalnızca gülmecenin, taşlamanın, yerginin, esprinin değil; onurun, erdemin, gazetecilik etiğinin de büyük ustasıydı.

Hep haklıdan, doğrudan yana olmuş; tam elli beş yıl elde kalem, iktidar sahiplerine kök söktürmüştü.

Yakın akrabalık ilişkisine karşın, “İnönü Ailesi” bile onun acımasız eleştirilerinden fazlasıyla nasibini almıştı.

Hele ailenin damadı Metin Toker’i tefe koyan yazılarını hiç unutamam!

İsmet İnönü, DP iktidarında Ankara Merkez Cezaevi'nde yatan gazetecilerii sık sık ziyaret ederdi.
İsmet İnönü, DP iktidarında Ankara Merkez Cezaevi’nde yatan gazetecilerii sık sık ziyaret ederdi.

Örsan Öymen’in dediği gibi, o, “Kalemini hiçbir zaman yağcılık mürekkebine batırmadı.”

* * *-

Gazetecilik, Şinasi Nahit’in “çocukluk aşkı”ydı.

Atatürk’le ilk kez 1933 yılında, Erdal ve Ömer İnönü kardeşlerin Pembe Köşk’teki sünnet düğününde yüz yüze gelmişti.

Bu ilk karşılaşmada Atatürk’le arasında geçen konuşmayı hiç unutmamıştır:

-Adın ne senin?

-Şinasi…

-Kaç yaşındasın?

-13…

-Hangi okula gidiyorsun?

Gazi Lisesi’ne.

-Kaçıncı sınıftasın?

Orta iki.

-İlerde ne olacaksın?

-Gazeteci.

-Gazeteci olursan hep doğruyu yazacaksın. Söz mü?

-Söz!…”

Evet, Şinasi Nahit, 1933’te Atatürk’e verdiği bu söze, elli beş yıllık gazetecilik yaşamında hep bağlı kalmış; meslek onuruna toz kondurmamıştır…

* * *-

Şinasi Nahit, Demokrat Parti iktidarı döneminde yazdığı yazılar yüzünden üç kez hapis cezasına çarptırılmış, toplam 29 ay cezaevinde kalmıştı.

27 Mayıs askeri müdahalesi imdadına yetişmese daha uzun süre hapis yatacaktı.

O sıralar Ankara Merkez Cezaevi, muhalif gazetecilerin uğrak yeriydi.

Metin Toker, Beyhan Cenkçi, Ülkü Arman, Fethi Giray, Erdoğan Tokatlı, Kurtul Altuğ, Nihat Subaşı, Yusuf Ziya Ademhan, Fatin Fuat, Faruk Taşkıran, bu cezaevinden geçenler arasındaydı.

Şinasi Nahit, Merkez Cezaevi’nin adını “Ankara Hilton” olarak değiştirmişti!

Yattığı 10. Koğuş’un önündeki koridora ise, dönemin başbakanının adını vermişti:

“Menderes Bulvarı”!

Onun, Ulus gazetesinde Adnan Menderes aleyhine yazdığı sekiz on satırlık her fıkra, savcıları harekete geçirmeye yetiyordu.

Basın davalarının demirbaş sanığı idi artık!

Bir gün, üç ayrı yazıdan yargıç karşısına çıkmıştı…

Yargıç, “Gereği düşünüldü…” diyerek, ilk davada cezayı basmış.

İkinci dava yine mahkûmiyetle sonuçlanmış.

Sıra üçüncü davaya gelince Şinasi Nahit yerinden fırlamış ve “Hâkim Bey, sen de hep gereğini düşünüyorsun, biraz da beni düşün!” deyivermiş…

* * *

Şinasi Nahit’in anıları ve anekdotları anlatmakla bitmez.

Bunların bir bölümü, Matbuat Hazretleri, Demedim mi Nazlı Yârim Ben Sana ve Gazeteci Olunmaz, Gazeteci Doğulur adlı kitaplarında yer almıştır. İşte o anılardan biri:

Bir zamanlar ‘Ankara Hilton’ olarak anılan Ankara Merkez Cezaevi

Şinasi Nahit “Ankara Hilton”da tutuklu iken, Uluslararası Basın Enstitüsü’nden (IPI) bir mektup alır.

Zarfın üzerinde, Fransızca Monsieur Şinasi Nahit Berker / Columlist” sözcükleri yazmaktadır.

Cezaevi Müdürü bu yazıyı görünce soluğu savcının odasında alır ve Şinasi Nahit’in “komünist” olduğunu, koğuşunun mutlaka değiştirilmesi gerektiğini söyler.

Allah’tan, savcı yabancı dil bilen biriymiş. “Columlist” sözcüğünün komünist değil “köşeyazarı” anlamına geldiğini söyleyerek cezaevi müdürünü azarlar.

Şinasi Nahit de böylece, komünistlerin kaldığı 9. Koğuş’a sürülmekten kurtulur!

* * *

Bâbıâli'de Gazetecileri 'Saygın İnsan' Kimin Nesi Yaptı
Bâbıâli’de Gazetecileri ‘Saygın İnsan’ Kimin Nesi Yaptı

Şinasi Nahit, “küçük fıkra” tarzının Doğan Nadi’den sonraki en büyük ustasıydı.

Neden kısa yazdığını soranlara verdiği yanıt ünlüdür:

“Bu memleket uzun laftan battı!”

* * *-

Bir yıl önce eşini yitirmişti.

Kendisine bir başsağlığı mektubu yazdım.

Mektuba adresimi eklemeyi unutmuşum.

Sağdan soldan araştırmış.

Sonunda Mustafa Ekmekçi’den ev telefonumu bulmuş.

Hemen aradı ve şöyle dedi:

“Hayatımda, beni böylesine duygulandıran bir mektup almadım. Size nasıl teşekkür edeceğimi bilemiyorum…”

* * *-

Çiçeklerin Dili (Şinasi Nahit Berker)

Birkaç yıl önce, Çiçeklerin Dili adlı bir şiir kitapçığı elime geçmişti.

Şinasi Nahit’in o kitapçıktaki kısacık bir şiirini anımsıyorum

To be or not to be

Yok dibi!”

Basın dünyasında Şinasi Nahit’in “Gazeteci olunmaz, gazeteci doğulur!” sözünü duymayan yoktur.

Bana sorarsanız, sevgili ustamız, “Gazeteci doğdu, gazeteci yaşadı, gazeteci öldü”

Ne mutlu ona!

ATTİLA AŞUT
Latest posts by ATTİLA AŞUT (see all)

Yazar Hakkında: ATTİLA AŞUT

5 Ekim 1939’da Trabzon’da doğdu. İlk ve ortaokulu doğduğu kentte okudu, liseyi Ankara’da tamamladı. İlk yazı ve şiir denemeleri, Ceylan, Küçük Afacan gibi çocuk dergileriyle Tan gazetesinin Çocuk Sayfası’nda yayımlandı. 1957’de Ömer Turan Eyüboğlu’nun Hâkimiyet gazetesinde çalışmaya başladı. 1957-1969 yılları arasında, Trabzon’da yayımlanan birçok gazetede muhabir, yazar, teknik sekreter ve yayın yönetmeni olarak çalıştı. Ömer Turan Eyüboğlu’nun 1960 yılında ölümünden sonra Hâkimiyet gazetesinin yayın sorumluluğunu ve haftalık Sanat Sayfası’nın yönetmenliğini üstlendi. Kıyı dergisinin kuruluş çalışmalarına katıldı. Daha sonra Hizmet, Sonhaber, Ses gibi yerel gazetelerde yazılar yazdı; Dünya, Akşam, Milliyet ve Cumhuriyet gazetelerinin Trabzon muhabirliğini yaptı. 1965-1968 yılları arasında, Sömürücülüğe Karşı Savaş adlı haftalık toplumcu gazeteyi çıkardı. Trabzon’da Gazeteciler Sendikası’nın, Devrim Ocağı’nın ve Türkiye İşçi Partisi'nin kurucuları arasında yer aldı. Sonraki yıllarda Politika, Yeni Ulus ve Çağdaş gazetelerinde çalıştı. Görüş dergisinde sendikal ağırlıklı yazılar yazdı.  12 Mart’tan sonra yurtdışına çıktı, 12 Eylül döneminde Mamak Askeri Cezaevi’nde 37 ay tutuklu kaldı. 1988 yılında Adımlar dergisinin Ankara Haber Müdürlüğü'nü yaptı. 1990-1991 yılları arasında, Nükleer Savaşın Önlenmesi İçin Hekimler Derneği'nin (NÜSHED) Genel Yönetmenliği'ni üstlendi, bu kuruluşun Son Reçete adlı dergisini çıkardı. 1993'te, Aziz Nesin'in başyazarlığını yaptığı Aydınlık gazetesinde "Üçüncü Göz" yazılarını yazmaya başladı. Daha sonra Siyah Beyaz gazetesine Kültür-Sanat Editörü olarak girdi. Edebiyatçılar Derneği'nce 1994'te yayımlanan SIVAS KİTABI / Bir Topluöldürümün Öyküsü adlı belgesel yapıtın editörlüğünü yaptı.  Birçok kitaba yazar ve editör olarak katkıda ulundu. Şiirleri ve sanat yazıları, belli başlı yazın dergilerinde ve seçkilerde yer aldı. Şiirlerinden bir seçmeyi 2001 yılında Serander Yayınları’ndan çıkan Acının Külrengi adlı kitabında topladı. Daha sonra Günlerin Kıyısından / Trabzon Yazıları adlı deneme kitabı 2011 yılında Kıyı Yayınları’ndan çıktı. Köşeyazılarından oluşan Siyah Beyaz Yazılar adlı dosyası ise 2014’te yayımlandı.  Dil ve yazın alanında çeşitli ödülleri var. Çağdaş Gazeteciler Derneği, Dil Derneği, PEN Yazarlar Derneği, BESAM, TÜSTAV üyesi ve Sürekli Basın Kartı sahibidir.

İlgili Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir